'ಬೊಂಬೆಬೀಡಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು' ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
1. ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ (Field-work Methodology)
- ನೇರ ಅಧ್ಯಯನ: ಲೇಖಕ ಡಾ. ಎಂ. ಕೆ. ಮಂಜುನಾಥ್ ಅವರು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೂ ಖುದ್ದಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಈ ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
- ಅಜ್ಞಾತ ದೇಗುಲಗಳ ಅನಾವರಣ: ಕೇವಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾಡು-ಪೊದೆಗಳ ನಡುವೆ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
2. ರಾಜವಂಶಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ (Architectural Diversity)
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದ ವಿವಿಧ ರಾಜವಂಶಗಳು ದೇವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ:
- ಚೋಳರ ಶೈಲಿ: ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಲೂರು (ಅಪ್ರಮೇಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ) ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ರಚನೆಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಲಾಕೌಶಲ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಜಗತಿ (Foundation) ಹಾಗೂ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಪಾಳೇಗಾರರ ಕಾಲದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು: ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಗದೇವರಾಯನಂತಹ ಪಾಳೇಗಾರರು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ದಾನ-ದತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಶಾಸನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
3. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳು
- ಕೇವಲ ಪೂಜಾ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲ: ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಗ್ರಾಮದ ನ್ಯಾಯದಾನದ ಜಾಗವಾಗಿ, ಶಾಲೆಯಾಗಿ (ಅಗ್ರಹಾರಗಳು), ಧಾನ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲೆಗಳ (ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ) ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖಕರು ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
- ಜನಪದ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು: ದೇವಾಲಯಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತ್ರೆಗಳು, ಕರಗ ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಹರಕೆಗಳಂತಹ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
4. ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕಳಕಳಿ
- ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥವು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಇಂದಿನ ನಗರೀಕರಣದ ನಡುವೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಮೂರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಇತಿಹಾಸ, ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರ (Archaeology) ಮತ್ತು ಕಲಾ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಕರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.
ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು - ಒಟ್ಟು 214 ಪುಟಗಳು
ಪೀಠಿಕೆ
ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ :
> ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ
> ಜೈನ ಧರ್ಮ
ಪರಿವಿಡಿ
> ಶೈವ ಧರ್ಮ
ಲಕುಲೀಶ ಪಾಶುಪತ ಪಂಥ
ಕಾಪಾಲಿಕ ಪಂಥ
ನಾಥ ಪಂಥ
ಕಾಳಾಮುಖ ಪಂಥ
ಸೌರ ಮತ
> ಗಾಣಪತ್ಯ > ಶಾಕ್ತ ಮತ
> ಮಾತೃದೇವತಾರಾಧನೆ | ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು
ರಾವಣನ ಆರಾಧನೆ
> ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮ
* ಮಾಧ್ವ ಪಂಥ
ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ :
> ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ
> ಜೈನ ಧರ್ಮ
ಪರಿವಿಡಿ
> ಶೈವ ಧರ್ಮ
ಲಕುಲೀಶ ಪಾಶುಪತ ಪಂಥ
ಕಾಪಾಲಿಕ ಪಂಥ
ನಾಥ ಪಂಥ
ಕಾಳಾಮುಖ ಪಂಥ
ಸೌರ ಮತ
> ಗಾಣಪತ್ಯ > ಶಾಕ್ತ ಮತ
> ಮಾತೃದೇವತಾರಾಧನೆ | ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು
ರಾವಣನ ಆರಾಧನೆ
> ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮ
* ಮಾಧ್ವ ಪಂಥ
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು :
ಇಗ್ಗಲೂರಿನ ಶಂಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ಇಗ್ಗಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಉಜ್ಜನಹಳ್ಳಿಯ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯ > ಕನ್ನಮಂಗಲದ ಮಾಧವರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಕೂಡೂರು ಗ್ರಾಮದ ಮಂಗಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
* ಕೂಡೂರು ಗ್ರಾಮದ ಚೆಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ
ಕೂಡೂರು ಗ್ರಾಮದ ರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯ ಕೂರಣಗೆರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಕಂಬದ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಕೃಷ್ಣಾಪುರದ ಅಂಕಕಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಕೋಡಂಬಳ್ಳಿಯ ಮಳಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಚಕ್ಕೆರೆ ಗ್ರಾಮದ ತಿರುಮಲ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ನೀಲಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ವರದರಾಜಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕೋಟೆಯ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ
ಚಿಕ್ಕಮಳೂರಿನ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
> ಚಿಕ್ಕಮಳೂರಿನ ವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ > ದೊಡ್ಡಮಳೂರಿನ ಅಪ್ರಮೇಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ > ದೊಡ್ಡಮಳೂರಿನ ಕೈಲಾಸೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ಇಗ್ಗಲೂರಿನ ಶಂಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ಇಗ್ಗಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಉಜ್ಜನಹಳ್ಳಿಯ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯ > ಕನ್ನಮಂಗಲದ ಮಾಧವರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಕೂಡೂರು ಗ್ರಾಮದ ಮಂಗಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
* ಕೂಡೂರು ಗ್ರಾಮದ ಚೆಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ
ಕೂಡೂರು ಗ್ರಾಮದ ರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯ ಕೂರಣಗೆರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಕಂಬದ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಕೃಷ್ಣಾಪುರದ ಅಂಕಕಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಕೋಡಂಬಳ್ಳಿಯ ಮಳಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಚಕ್ಕೆರೆ ಗ್ರಾಮದ ತಿರುಮಲ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ನೀಲಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ವರದರಾಜಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕೋಟೆಯ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ
ಚಿಕ್ಕಮಳೂರಿನ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
> ಚಿಕ್ಕಮಳೂರಿನ ವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ > ದೊಡ್ಡಮಳೂರಿನ ಅಪ್ರಮೇಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ > ದೊಡ್ಡಮಳೂರಿನ ಕೈಲಾಸೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
> ದೊಡ್ಡಮಳೂರಿನ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವಾಲಯ > ದೊಡ್ಡಮಳೂರಿನ ಗದ್ದೆಚೆಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ > ದೇವರಹಳ್ಳಿಯ ಬೀರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
> ದೇವರಹೊಸಹಳ್ಳಿಯ ಸಂಜೀವರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ > ನೀಲಸಂದ್ರದ ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ನೆರಳೂರಿನ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
* ಪಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದ ಚನ್ನಿಗರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಬೇವೂರಿನ ಸಿದ್ದರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಬೇವೂರಿನ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ > ಬೇವೂರಿನ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ
* ಬೇವೂರಿನ ತಿರುಮಲ ದೇವಾಲಯ > ಬೈರಾಪಟ್ಲದ ಜನಾರ್ಧನಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ * ಮಳೂರುಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ > ಮಳೂರುಪಟ್ಟದ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ
* ಮಳೂರುಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದ ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ > ಮಳೂರು ಪಟ್ಟಣದ ವರದರಾಜ ದೇವಾಲಯ > ಮಂಗಾಡಹಳ್ಳಿಯ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ > ಮಂಗಾಡಹಳ್ಳಿಯ ತೊರೆತಿಮ್ಮಪ್ಪ ದೇವಾಲಯ ಮಾಕಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯ ಮಾಕಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಬೊಮ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ * ಮಾರ್ಚನಹಳ್ಳಿಯ ತಿರುಮಲ ದೇವಾಲಯ • ಮಾಗೇನಹಳ್ಳಿಯ ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
> ದೇವರಹೊಸಹಳ್ಳಿಯ ಸಂಜೀವರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ > ನೀಲಸಂದ್ರದ ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ನೆರಳೂರಿನ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
* ಪಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದ ಚನ್ನಿಗರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಬೇವೂರಿನ ಸಿದ್ದರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಬೇವೂರಿನ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ > ಬೇವೂರಿನ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ
* ಬೇವೂರಿನ ತಿರುಮಲ ದೇವಾಲಯ > ಬೈರಾಪಟ್ಲದ ಜನಾರ್ಧನಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ * ಮಳೂರುಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ > ಮಳೂರುಪಟ್ಟದ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ
* ಮಳೂರುಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದ ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ > ಮಳೂರು ಪಟ್ಟಣದ ವರದರಾಜ ದೇವಾಲಯ > ಮಂಗಾಡಹಳ್ಳಿಯ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ > ಮಂಗಾಡಹಳ್ಳಿಯ ತೊರೆತಿಮ್ಮಪ್ಪ ದೇವಾಲಯ ಮಾಕಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯ ಮಾಕಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಬೊಮ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ * ಮಾರ್ಚನಹಳ್ಳಿಯ ತಿರುಮಲ ದೇವಾಲಯ • ಮಾಗೇನಹಳ್ಳಿಯ ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ಮೆಣಸಿಗನಹಳ್ಳಿಯ ಈಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಯಲಿಯೂರಿನ ಚೂಡನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಸಿಂಗರಾಜಪುರದ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯ ಸುಳ್ಳೇರಿಯ ಉಪ್ಪರಿಗೆ ಬಸವೇಶ್ವರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಸೋಗಾಲ ಗ್ರಾಮದ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಹರೂರಿನ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ಹಾರೋಕೊಪ್ಪದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ಹೊಂಗನೂರಿನ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ಹೊಂಗನೂರಿನ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ
ಹಾರೋಕೊಪ್ಪದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ಹೊಂಗನೂರಿನ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ಹೊಂಗನೂರಿನ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ
ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳು
ಶಿವಲಿಂಗ
ನಂದಿ
ಪುರುಷ
ಚಂಡೇಶ | ಚಂಡಿಕೇಶ್ವರ
ಲಕುಲೀಶ
ಕಾಲಭೈರವ
ನಾಥಪಂಥದ ಯತಿ
ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ
ಸೂರ್ಯ
ಗಣಪತಿ
ಸಪ್ತಮಾತೃಕಾ ಶಿಲ್ಪಗಳು
ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ದಿನಿ
ದುರ್ಗಿ / ವಿಷ್ಣುದುರ್ಗಾ
> ವಿಷ್ಣು
> ಶ್ರೀನಿವಾಸ / ತಿಮ್ಮಪ್ಪ
ವರದರಾಜ
ನಾರಾಯಣ
ಚನ್ನಿಗರಾಯ / ಚನ್ನಕೇಶವ
ಮಾಧವರಾಯ
ನರಸಿಂಹ
ಆಂಜನೇಯ
> ವೀರಭದ್ರ
> ಭದ್ರಕಾಳಿ
> ರಾವಳೇ(ಣೇಶ್ವರ
ಜೈನ ಶಿಲ್ಪಗಳು :
> ಅರೆತಿದ್ದೂರಿನ ಜೈನ ಅವಶೇಷಗಳು > ಸವಣಪ್ಪಗುಡ್ಡದ ಗೊಮ್ಮಟ ಮೂರ್ತಿ
> ಸುಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ
> ಸರ್ವಾಜ್ಞ ಯಕ್ಷ
ಅಂಬಿಕಾ ಯಕ್ಷಿ
ಕುಬೇರ ಯಕ್ಷ
ಕೊನೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಪರಾಮರ್ಶನಾ ಕೃತಿಗಳು
ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು
> ವಿಷ್ಣು
> ಶ್ರೀನಿವಾಸ / ತಿಮ್ಮಪ್ಪ
ವರದರಾಜ
ನಾರಾಯಣ
ಚನ್ನಿಗರಾಯ / ಚನ್ನಕೇಶವ
ಮಾಧವರಾಯ
ನರಸಿಂಹ
ಆಂಜನೇಯ
> ವೀರಭದ್ರ
> ಭದ್ರಕಾಳಿ
> ರಾವಳೇ(ಣೇಶ್ವರ
ಜೈನ ಶಿಲ್ಪಗಳು :
> ಅರೆತಿದ್ದೂರಿನ ಜೈನ ಅವಶೇಷಗಳು > ಸವಣಪ್ಪಗುಡ್ಡದ ಗೊಮ್ಮಟ ಮೂರ್ತಿ
> ಸುಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ
> ಸರ್ವಾಜ್ಞ ಯಕ್ಷ
ಅಂಬಿಕಾ ಯಕ್ಷಿ
ಕುಬೇರ ಯಕ್ಷ
ಕೊನೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಪರಾಮರ್ಶನಾ ಕೃತಿಗಳು
ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು
ಮುನ್ನುಡಿಯಿಂದ :
ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಂಬಿಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನದು. ವಿಶ್ವಾಸ
ಫಲದಾಯಕ ಎಂಬಂತೆ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಇಂಬು ದೊರೆಯುವುದು. ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ದೇವರಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯೊಂದು, ನಮ್ಮ ನಿತ್ಯ ಜೀವನದ ಆಗು-ಹೋಗುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳ
ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ.
ನಮ್ಮ ವೇದನೆಗಳನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳವೇ ದೇವಸ್ಥಾನ. 'ದೇ' ಎಂದರೆ ದೇಹವಿಲ್ಲದವನು, 'ವ' ಎಂದರೆ ವರ್ಣಿಸಲಸದಳವಾದವನು, ಎಂದರೆ, ಹೀಗೆಯೇ
ಇದ್ದಾನೆಂದು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ಅನುಭಾವಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದೈವದ ಉಪಾಸನೆ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನ- ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದಗಳಿದ್ದರೂ, ದೇವರ ನಂಬಿಕೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮೀಯರಲ್ಲೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಆರಾಧನಾ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕಂಡುಬರುವ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ, ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಕ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಪ್ರತೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೇ ದೇವತಾಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
-ಮುನ್ನುಡಿಯಿಂದ
ವಿಜಯ್ ರಾಂಪುರ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ
ಫಲದಾಯಕ ಎಂಬಂತೆ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಇಂಬು ದೊರೆಯುವುದು. ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ದೇವರಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯೊಂದು, ನಮ್ಮ ನಿತ್ಯ ಜೀವನದ ಆಗು-ಹೋಗುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳ
ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ.
ನಮ್ಮ ವೇದನೆಗಳನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳವೇ ದೇವಸ್ಥಾನ. 'ದೇ' ಎಂದರೆ ದೇಹವಿಲ್ಲದವನು, 'ವ' ಎಂದರೆ ವರ್ಣಿಸಲಸದಳವಾದವನು, ಎಂದರೆ, ಹೀಗೆಯೇ
ಇದ್ದಾನೆಂದು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ಅನುಭಾವಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದೈವದ ಉಪಾಸನೆ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನ- ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದಗಳಿದ್ದರೂ, ದೇವರ ನಂಬಿಕೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮೀಯರಲ್ಲೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಆರಾಧನಾ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕಂಡುಬರುವ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ, ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಕ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಪ್ರತೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೇ ದೇವತಾಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
-ಮುನ್ನುಡಿಯಿಂದ
ವಿಜಯ್ ರಾಂಪುರ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ
